45 Cadeautjes: uitkomsten van de kennissessie
13 maart 2026
Met het voorjaarsreces achter de rug is het de hoogste tijd om nogmaals terug te blikken op de kennissessie van 30 januari in Almere. Het was een succesvolle bijeenkomt met een groot aantal deelnemers. Op 4 februari deden we hier al verslag van. De bijeenkomst leverde de nodige inzichten en aandachtspunten op. In dit artikel gaan we daar dieper op in.
De deelnemers aan de kennissessie schonken in totaal 45 "cadeautjes" aan de organisatie: van vragen over de vervolgstappen tot ideeën over verantwoord AI-gebruik en praktische tips. Na een analyse van alle bijdragen zien we vijf thema's die de boventoon voeren. Klik hier voor een pdf met alle opmerkingen.
We roepen de leveranciers van raads- en stateninformatiesystemen, van zoekmachines en van andere AI-tools op om mee te denken met Democratie Dichtbij. Wat vinden jullie van de uitkomsten van de kennissessie? Hoe willen jullie verder betrokken raken bij het toepassen van zoekmachines voor raads- en stateninformatie en het gebruik van AI daarbij? Welk advies hebben jullie voor Democratie Dichtbij? En wat verwachten jullie van de verschillende overheden? Denk met ons mee en neem contact op.
1. Privacy en soevereiniteit
Wat gebeurt er met de gegevens van gebruikers? Worden zoekopdrachten opgeslagen? En hoe voorkomen we een te grote afhankelijk van een leverancier? Zomaar maar een paar voorbeelden van de vragen en opmerkingen die deelnemers hadden. Het bewijst dat het van groot belang is om hier goed over na te denken. De privacy van gebruikers bescherm je door (alleen noodzakelijke) gegevens binnen Nederland zélf op te slaan of bij betrouwbare partners. Soevereiniteit vormt een belangrijke pijler van Democratie Dichtbij. We willen dat griffies en volksvertegenwoordigingen zelf de controle hebben en niet afhankelijk blijven van gesloten ecosystemen.
2. Vormen van AI-gebruik en eventuele risico's
Meerdere deelnemers kaartten aan dat het gebruik van kunstmatige intelligentie (AI) risico's kent en ethische dilemma's opwerpt. In hoeverre kun je op een AI-tool vertrouwen als je weet dat het soms fouten maakt? En wat voor taalmodel kun je het beste gebruiken? Het zijn belangrijke aandachtspunten, maar we hebben nog niet alle antwoorden in huis. Het is daarom belangrijk om te blijven experimenteren én daarover het gesprek te voeren met elkaar. Daarnaast volgen we met grote interesse de ontwikkeling van Europese taalmodellen, zoals van het Franse Mistral of het Nederlandse GPT-NL. Deze kunnen misschien een verantwoord alternatief vormen voor het aanbod van Amerikaanse Big Tech-bedrijven.
3. Data
In hoeverre is de kwaliteit van je datahuishouding van invloed op het gebruik van zoekmachines en AI-tools? Moet je als griffie anders gaan werken om deze tools goed te laten functioneren? Een eenduidig antwoord is hier niet op te geven: het hangt helemaal af van je wensen. Voor een digitale assistent als Robin is weinig nodig. De AI-toepassing vindt zelf zijn weg wel door alle documenten in het RIS. Tegelijkertijd kan betere metadatering altijd helpen. Ook bij een zoekmachine als Raadzaam. Stemresultaten kunnen bijvoorbeeld alleen getoond worden als deze ook geregistreerd staan in het RIS. En een eenduidige nummering van instrumenten helpt om verbanden te leggen tussen bijvoorbeeld moties, amendementen en raadsvoorstellen.
4. Organisatievraagstukken
Hebben de nieuwe ontwikkelingen gevolgen voor de werkdruk bij de griffie? Waarmee moet je rekening houden bij aanbestedingen en PvE's? En hoe vaak wordt een tool eigenlijk gebruikt? Rechtvaardigt dat een investering? Verschillende vragen raakten aan de "zakelijke" kant van het griffiewerk. In veel gevallen helpt bijvoorbeeld een zoekmachine juist bij het verlagen van de werkdruk: ja, aan de voorkant vraagt de implementatie om een tijdsinvestering. Maar aan de achterkant bespaar je juist een hoop tijd: raadsleden vinden makkelijker zélf wat ze zoeken. Daar hoef je als griffie dan niet meer bij te helpen. Zo speel je meer tijd vrij voor andere werkzaamheden. Op het gebied van aanbestedingen en PvE's is de afgelopen jaren ook veel kennis opgebouwd: voor verschillende trajecten bestaan standaarden van bijvoorbeeld de VNG of de VvG. En waar die nog niet bestaan, kunnen we de krachten bundelen om ze alsnog te realiseren.
5. De toekomst van Democratie Dichtbij
Hoe ziet de toekomst van Democratie Dichtbij eruit? Sommige deelnemers waren vooral nieuwsgierig en noteerden hun vraag. Anderen deelden juist hun eigen ideeën, bijvoorbeeld over de governance of het afbakenen van de doelgroep: moeten we ons voornamelijk richten op raads- en Statenleden of behoren inwoners, journalisten en onderzoekers ook tot de doelgroep? Hoe de toekomst er precies uitziet, weten we zelf ook nog niet. Wel zijn we enorm gemotiveerd om samen met griffies, marktpartijen en andere partners aan de slag te gaan. We wachten dan ook met smart op de publicatie van het haalbaarheidsonderzoek waar momenteel aan gewerkt wordt. Houd deze website hiervoor in de gaten.
Tot slot
We blikken terug op een zeer succesvolle bijeenkomst. We voerden goede gesprekken en leerden nieuwe dingen van elkaar. Dat smaakt naar meer! Veel deelnemers deelden dat sentiment. Voor de zomer hopen we dan ook een vervolg te organiseren. Houd daarvoor deze website in de gaten en abonneer je op de nieuwsbrief van Democratie Dichtbij. Samen, als griffies én marktpartijen, bouwen we aan een lerend netwerk. Zo brengen we de democratie steeds een beetje dichterbij.